Tayland

Tayland Hakkında Tayland Güneydoğu Asya’da yer alır. Resmi adı Tayland Krallığı’dır. Başkenti Bangkok’tur. Ülke tropik bölgede bulunur. Kuzeyde Myanmar ve Laos, doğuda Kamboçya, güneyde Malezya ile komşudur. Batıda Andaman Denizi, doğuda Tayland Körfezi vardır. Toplam alanı 513.120 kilometrekaredir.

Coğrafya Ülke üç ana bölgeden oluşur. Kuzey bölgesi dağlık ve ormanlıktır. Orta bölge Chao Phraya Nehri vadisidir ve verimli ovalardan oluşur. Kuzeydoğu İsan platosudur. Güney yarımada Malay Yarımadası’nın bir parçasıdır ve dar bir şerit halinde uzanır. İklim tropik muson tipidir. Yıl üç mevsime ayrılır: sıcak mevsim Mart-Mayıs, yağışlı mevsim Mayıs-Ekim, serin mevsim Kasım-Şubat. Ortalama sıcaklık 25-35 derece arasındadır. Yağış miktarı yılda 1000-2000 milimetredir. Kuzeyde kışın serin olur, güneyde yıl boyu sıcak kalır.

Tarih Tayland tarihi 13. yüzyıla kadar uzanır. Sukhothai Krallığı 1238’de kuruldu. Ayutthaya dönemi 1351-1767 arasıdır. 1767’de Burma işgali sonrası Thonburi ve Rattanakosin dönemleri başladı. 1932’de anayasal monarşi ilan edildi. Ülke II. Dünya Savaşı’nda tarafsız kaldı. 1949’da adı Siam’dan Tayland’a değişti. 20. yüzyılda askeri darbeler yaşandı. Son yıllarda sivil hükümetler yönetime geldi.

Siyasi Yapı Tayland anayasal monarşidir. Kral devlet başkanıdır. Yasama gücü iki meclislidir: Senato ve Temsilciler Meclisi. Yürütme Başbakan ve kabineye aittir. Ülke 77 il ve 1 özel idari bölgeden oluşur. Seçimler her 4 yılda yapılır. Güncel yönetim koalisyon hükümetidir.

Ekonomi 2025’te GSYİH 558 milyar dolar seviyesindedir. 2025 büyüme oranı yüzde 2.4 oldu. 2026 tahmini yüzde 1.5-2.5 arasındadır. Başlıca sektörler turizm, imalat, tarım ve hizmetlerdir. Elektronik, otomotiv ve gıda işleme önemli sanayi kollarıdır. İhracat ortağı ABD, Çin, Japonya’dır. Para birimi Baht’tır. İşsizlik oranı yüzde 0.8’dir. Kamu borcu GSYİH’nin yüzde 65’idir.

Tarım ve Geçim Kaynakları Tarım nüfusun yüzde 30’unu istihdam eder. Başlıca ürünler pirinç, kauçuk, mısır, şeker kamışı ve tropik meyvelerdir. Tayland dünya pirinç ihracatında ilk sıralardadır. Balıkçılık ve deniz ürünleri de önemlidir. Sanayi bölgelerinde fabrika işçiliği yaygındır. Turizmde otel, restoran ve rehberlik işleri yapılır. Ortalama aylık gelir 800-1500 dolar arasındadır.

Demografi 2026 nüfusu 71.5 milyondur. Yıllık büyüme oranı eksi yüzde 0.08’dir. Ortalama yaş 41’dir. Doğurganlık oranı 1.19’dur. Kentleşme oranı yüzde 54’tür. Nüfusun yüzde 75’i Tay etnik grubundandır. Kalanlar Çinli, Malay, Khmer ve dağ halklarıdır. Nüfus yoğunluğu kilometrekareye 140 kişidir.

Dil Resmi dil Tayca’dır. Tayca 5 tonlu bir dildir. İngilizce büyük şehirlerde ve turistik yerlerde kullanılır. Çin dili ve Khmer dili azınlıklar arasında konuşulur.

Din Nüfusun yüzde 95’i Theravada Budist’tir. Müslüman yüzde 4.5, Hıristiyan yüzde 0.7’dir. Budist tapınakları her yerde bulunur. Günlük hayatı manastır ziyaretleri, dua ve festival etkiler. Kral Budist’tir ve din devletten ayrıdır.

Sağlık Sağlık sistemi iyi gelişmiştir. Kamu hastaneleri ucuzdur. Özel hastaneler kaliteli hizmet verir. Ortalama yaşam süresi 77 yıldır. Sigorta sistemi zorunlu değildir ama çoğu çalışanda vardır. Tropik hastalıklara karşı aşı önerilir. Musluk sularının içilmemesi tavsiye edilmektedir, şişe su kullanmak yaygındır.

Eğitim Eğitim zorunludur ve 12 yıldır. Okuryazarlık oranı yüzde 96’dır. Üniversite sayısı fazladır. Bangkok’ta Chulalongkorn ve Thammasat öne çıkar. Mesleki eğitim tarım ve turizmde yaygındır. Devlet okulları ücretsizdir.

Büyük Şehirler Bangkok nüfusu 5.6 milyon, metro alanı 10 milyondur. Chiang Mai 1.2 milyon. Phuket 400 bin. Pattaya 300 bin. Hat Yai 200 bin. Bu şehirler ekonomi ve turizm merkezidir.

Turistik Bölgeler Bangkok tapınakları, Chiang Mai dağları ve festivalleri, Phuket plajları, Ayutthaya tarihi kalıntıları, Krabi kayalıkları, Koh Samui adaları başlıca yerlerdir. Kuzeyde trekking, güneyde dalış yapılır. 2025’te 32.97 milyon yabancı ziyaretçi geldi.

Şehir Karşılaştırmaları

Yemek ve İçecekler Tayland mutfağı pirinç temellidir. Ana yemekler pad thai, tom yum çorbası, yeşil karrı, som tam salatasıdır. Deniz ürünleri, tavuk ve domuz eti yaygındır. Vejetaryen seçenek boldur. Sokak yemekleri ucuzdur. İçecekler arasında Thai iced tea, taze meyve suları, su ve bira bulunur. Alkollü içki barlarda satılır. Günlük beslenme üç öğün pirinç ve sebze ağırlıklıdır.

Gelecek Büyüme Verileri 2026 büyüme tahmini yüzde 2.0’dur. Turizm 2027’de pandemi öncesi seviyeye dönecektir. Yeşil imalat ve elektrikli araç yatırımları artacaktır. Nüfus 2030’da 70 milyon altına inecektir. Ekonomi dijitalleşme ve turizmle büyüyecektir.